Ai bay đủ nhiều thì sẽ có lúc mất máy bay. Chuẩn bị trước quyết định đó là một sự cố tốn kém hay một tình huống được xử lý gọn.
Ngay khi mất kiểm soát
Đừng hoảng. Nhiều tình huống cứu được nếu phản ứng đúng trong vài giây đầu.
Mất tín hiệu. Giữ bộ điều khiển hướng về máy bay, đưa lên cao hơn nếu có vật cản, chờ kết nối lại. Máy bay thường tự về.
Một động cơ hỏng. Máy bay nhiều động cơ có thể còn bay được nhưng không lâu. Hạ cánh ngay ở chỗ gần nhất an toàn.
Mất định vị. Chuyển sang bay tay. Đưa về bằng tham chiếu thị giác.
Pin tụt đột ngột. Hạ cánh ngay, không cố về điểm xuất phát.
Máy bay bay lệch không theo lệnh. Có thể do gió hoặc do lỗi cảm biến. Cố đưa xuống thấp và hạ cánh.
Ưu tiên hạ cánh an toàn hơn thu hồi thiết bị. Rơi vào chỗ vắng tốt hơn cố kéo về qua khu dân cư.
Ghi nhớ vị trí cuối. Toạ độ, hướng, độ cao. Ngay lập tức.
Tìm máy bay
Dùng vị trí cuối cùng ghi được. Bộ điều khiển thường lưu và hiển thị được.
Nhật ký bay. Tải về và xem đường bay. Cho biết hướng và tốc độ lúc mất tín hiệu.
Ước lượng vùng rơi. Từ độ cao, tốc độ và hướng. Máy bay mất động cơ có thể bay lệch một quãng đáng kể.
Tìm theo hình xoắn ốc. Từ điểm ước lượng ra ngoài.
Nghe. Nhiều máy bay có còi báo. Bật từ xa nếu còn kết nối.
Đèn nhấp nháy. Dễ thấy vào chạng vạng và ban đêm.
Nhờ người địa phương. Họ biết địa hình và có thể đã thấy.
Bay tìm bằng máy khác. Nếu có. Hiệu quả ở vùng cây cỏ rậm.
Nếu rơi xuống nước. Cơ hội thấp. Đánh dấu vị trí và cân nhắc chi phí tìm kiếm so với giá trị thiết bị.
Sau khi thu hồi
Ngắt pin ngay. Đặc biệt nếu rơi xuống nước hoặc có dấu hiệu chập.
Đừng bật lại. Cho tới khi kiểm kỹ. Bật máy bị chập gây cháy pin.
Nếu rơi xuống nước. Không bật, tháo pin, rửa nước ngọt nếu là nước mặn, phơi khô hoàn toàn nhiều ngày.
Cơ hội cứu được. Thấp nhưng không phải không có nếu xử lý đúng ngay lập tức.
Kiểm hư hỏng. Khung, động cơ, cánh, giá camera, pin.
Chụp ảnh hiện trạng. Cho bảo hiểm và cho phân tích.
Tải nhật ký bay. Trước khi làm gì khác. Đây là bằng chứng chính về nguyên nhân.
Đánh giá sửa hay thay. Chi phí sửa so với giá máy mới, và độ tin cậy sau sửa.
Không bay lại máy đã rơi. Cho tới khi kiểm kỹ toàn bộ và bay thử ở nơi trống.
Phân tích nguyên nhân
Nhật ký bay là nguồn chính. Ghi lại trạng thái mọi thứ theo thời gian.
Tìm bất thường trước thời điểm sự cố. Điện áp tụt, dòng động cơ bất thường, rung tăng, cảnh báo.
Các nguyên nhân thường gặp. Hết pin do tính sai. Va chạm với vật cản không thấy. Mất tín hiệu ở nơi không về được. Lỗi cơ khí — cánh gãy, động cơ hỏng. Lỗi người bay.
Nguyên nhân gốc thường sâu hơn. Cánh gãy vì sao — vì đã nứt từ trước và không kiểm. Không kiểm vì sao — vì vội, vì không có quy trình.
Đừng dừng ở lỗi người. Người bay sai vì mệt, vì thiếu đào tạo, vì quy trình không rõ. Sửa những cái đó mới ngăn được lần sau.
Ghi lại đầy đủ. Kể cả khi kết luận là lỗi của mình.
Chia sẻ trong tổ. Mọi người học được.
Sửa quy trình. Thêm bước kiểm, đổi cách tính, thêm đào tạo. Phân tích không dẫn tới thay đổi thì vô ích.
Bảo hiểm và chi phí
Bảo hiểm thiết bị. Bồi thường khi máy bay hỏng hoặc mất. Kiểm phạm vi — có bao gồm rơi xuống nước không, có bao gồm lỗi người bay không.
Bảo hiểm trách nhiệm. Quan trọng hơn nhiều. Bồi thường thiệt hại gây ra cho người khác. Một sự cố có thể vượt xa giá trị thiết bị.
Điều kiện của bảo hiểm. Thường yêu cầu bay đúng quy định và có giấy tờ đầy đủ. Bay không phép thì bảo hiểm có thể từ chối.
Hồ sơ khi khiếu nại. Nhật ký bay, ảnh hiện trạng, biên bản, giấy phép.
Báo ngay. Nhiều hợp đồng có thời hạn báo.
Dự phòng trong kế hoạch kinh doanh. Sự cố sẽ xảy ra. Tính một tỷ lệ vào chi phí.
Máy bay dự phòng. Để không dừng công việc khi có sự cố. Với đơn vị làm nghiêm túc thì đây là khoản cần thiết.
Và tính cả chi phí gián tiếp. Chậm tiến độ, uy tín, thời gian xử lý. Thường lớn hơn giá trị thiết bị.
Câu hỏi thường gặp
Nên ưu tiên gì khi máy bay mất kiểm soát?
Hạ cánh an toàn hơn thu hồi thiết bị. Rơi vào chỗ vắng tốt hơn nhiều so với cố kéo về qua khu dân cư.
Việc đầu tiên sau khi thu hồi máy bay rơi xuống nước?
Không bật lại, tháo pin ngay, rửa nước ngọt nếu là nước mặn, và phơi khô hoàn toàn nhiều ngày. Bật máy bị chập gây cháy pin.
Vì sao không nên dừng phân tích ở lỗi người bay?
Vì người bay sai thường do mệt, thiếu đào tạo hoặc quy trình không rõ. Sửa những nguyên nhân sâu hơn mới ngăn được lần sau.
Loại bảo hiểm nào quan trọng hơn?
Bảo hiểm trách nhiệm, vì thiệt hại gây ra cho người khác có thể vượt xa giá trị thiết bị. Lưu ý bảo hiểm thường yêu cầu bay đúng quy định.
Đọc thêm trong UAV nông nghiệp và Lập kế hoạch bay.
