Máy bay dùng cho công việc bay nhiều giờ mỗi tuần trong điều kiện thật. Bảo dưỡng theo lịch là khác biệt giữa thiết bị chạy được vài năm và thiết bị hỏng giữa dự án.
Kiểm trước và sau mỗi chuyến bay
Cánh quạt. Nứt, mẻ, cong, bám bẩn. Bộ phận quan trọng nhất về an toàn.
Động cơ. Quay bằng tay từng cái. Mượt, không kẹt, không có tiếng lạ, không có độ lắc.
Khung. Nứt, đặc biệt ở chỗ nối tay đòn.
Ốc. Lỏng do rung. Kiểm bằng tay các ốc chính.
Chân đáp. Chịu va đập mỗi lần hạ cánh.
Giá camera. Xoay tự do, không kẹt, không có độ rơ.
Ống kính. Sạch, không xước.
Pin. Không phồng, tiếp điểm sạch, lắp chặt.
Sau bay. Kiểm lại các mục trên, lau sạch bụi và bùn, kiểm có va chạm gì không.
Bảo dưỡng theo giờ bay
Đếm giờ bay. Từ nhật ký hoặc từ số liệu máy bay ghi.
Thay cánh quạt. Theo số giờ khuyến cáo, không chờ tới khi thấy hỏng. Cánh có mỏi tích luỹ không nhìn thấy được.
Kiểm động cơ. Sau một số giờ, tháo kiểm ổ trục và làm sạch.
Kiểm dây bên trong. Đứt ngầm ở chỗ uốn theo chuyển động của tay đòn gập.
Kiểm và hiệu chuẩn cảm biến. La bàn, gia tốc kế, cảm biến khoảng cách.
Kiểm giá camera. Động cơ và đệm giảm rung.
Kiểm pin. Đo dung lượng thực tế, so với ban đầu.
Cập nhật phần mềm. Nhưng không ngay trước dự án quan trọng — bản mới có thể có vấn đề.
Ghi vào sổ. Ngày, giờ bay tích luỹ, đã làm gì, phát hiện gì.
Quản lý vật tư tiêu hao
Cánh quạt. Tiêu hao nhiều nhất. Luôn có dự phòng, và thay theo lịch.
Pin. Có tuổi thọ tính bằng chu kỳ. Theo dõi và loại khi xuống dưới ngưỡng.
Thẻ nhớ. Có tuổi thọ ghi. Thay định kỳ với thẻ dùng nhiều.
Đệm giảm rung. Cao su lão hoá. Thay theo lịch.
Chân đáp. Mòn và nứt.
Cáp và đầu nối. Nếu tháo lắp thường xuyên.
Bộ lọc và kính bảo vệ ống kính. Xước theo thời gian.
Mua đúng loại. Cánh quạt và phụ tùng không chính hãng có thể vừa khít về cơ khí nhưng khác về cân bằng và độ bền. Với bộ phận liên quan tới an toàn thì tiết kiệm ở đây không đáng.
Kiểm khi nhận hàng. Cánh quạt mới cũng có thể lỗi từ nhà máy. Nhìn kỹ và cân thử một cặp nếu có điều kiện.
Dự trữ. Đủ cho một dự án, và tính thời gian mua bổ sung.
Bảo quản và vận chuyển
Hộp cứng. Cho vận chuyển. Đệm vừa khít, mỗi thứ có chỗ riêng.
Khoá giá camera. Luôn lắp khi cất. Giá không khoá bị lắc trong lúc di chuyển và hỏng.
Tháo cánh khi vận chuyển. Với máy có cánh tháo được. Cánh gắn sẵn dễ va chạm.
Pin riêng. Trong túi chống cháy, ở mức điện áp bảo quản, không để đầy.
Nhiệt độ. Không để trong xe dưới nắng. Nhiệt độ trong xe đóng kín rất cao và phá pin nhanh.
Độ ẩm. Bảo quản nơi khô. Hạt hút ẩm trong hộp.
Kiểm sau khi vận chuyển. Đường xóc có thể làm lỏng ốc hoặc lệch cảm biến.
Sạc trước khi cất lâu. Pin để cạn lâu ngày có thể hỏng vĩnh viễn.
Ghi chép và theo dõi
Sổ bảo dưỡng cho từng máy bay. Giờ bay tích luỹ, việc đã làm, phụ tùng đã thay.
Đánh số thiết bị. Nếu có nhiều máy. Theo dõi riêng từng cái.
Theo dõi pin riêng. Số chu kỳ và dung lượng của từng viên.
Ghi mọi bất thường. Dù nhỏ. Cảnh báo lạ, tiếng khác, rung tăng.
Tìm quy luật. Cùng một bộ phận hỏng nhiều lần là dấu hiệu vấn đề sâu hơn.
So sánh giữa các máy. Máy nào hỏng nhiều hơn thì có thể đang bị dùng khắc nghiệt hơn hoặc có vấn đề riêng.
Dùng để lập kế hoạch. Biết được khi nào cần thay gì và dự trù ngân sách.
Ghi cả điều kiện vận hành. Máy bay thường xuyên làm việc ở vùng bụi, ven biển hoặc nhiệt độ cao sẽ xuống cấp nhanh hơn. Biết được điều đó thì điều chỉnh lịch bảo trì cho phù hợp thay vì theo khuyến cáo chung.
Và dùng khi bán lại. Thiết bị có hồ sơ bảo dưỡng đầy đủ bán được giá tốt hơn và nhanh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao phải thay cánh quạt theo lịch chứ không chờ hỏng?
Vì cánh có mỏi tích luỹ không nhìn thấy được. Cánh trông còn nguyên vẫn có thể gãy giữa chừng sau nhiều giờ bay.
Sai lầm phổ biến khi bảo quản thiết bị?
Để trong xe dưới nắng. Nhiệt độ trong xe đóng kín rất cao và phá pin nhanh, đồng thời làm hỏng các chi tiết nhựa.
Nên theo dõi gì riêng cho từng viên pin?
Số chu kỳ đã dùng và dung lượng thực tế đo được, để phát hiện viên nào xuống cấp nhanh và loại trước khi nó gây sự cố.
Lợi ích ngoài an toàn của việc ghi sổ bảo dưỡng?
Dự trù được ngân sách phụ tùng, phát hiện quy luật hỏng hóc, và thiết bị có hồ sơ đầy đủ bán lại được giá tốt hơn.
Đọc thêm trong Cảm biến & tải trọng và Tìm kiếm cứu nạn.
