Bay hết pin, chụp hàng trăm ảnh, rồi phần mềm không ghép được hoặc bản đồ lệch nhiều mét. Nguyên nhân gần như luôn nằm ở khâu thiết kế chuyến bay, không phải ở phần mềm xử lý.
Độ phân giải mặt đất quyết định độ cao
Khái niệm. Mỗi điểm ảnh tương ứng với bao nhiêu centimet trên mặt đất. Đây là thông số đầu tiên phải chốt.
Phụ thuộc vào gì. Độ cao bay, tiêu cự ống kính và kích thước điểm ảnh của cảm biến. Với một máy bay cụ thể thì chỉ còn độ cao là biến.
Chọn theo yêu cầu sản phẩm. Bản đồ hiện trạng tổng quát thì vài centimet mỗi điểm ảnh là đủ. Đo đếm chi tiết công trình thì cần mịn hơn.
Đánh đổi. Bay thấp cho ảnh mịn nhưng phủ được ít, cần nhiều đường bay hơn, tốn nhiều pin hơn, nhiều ảnh hơn nên xử lý lâu hơn.
Sai lầm phổ biến. Bay thấp hơn cần thiết vì nghĩ càng mịn càng tốt. Kết quả là chuyến bay dài gấp bốn lần mà sản phẩm không hữu ích hơn.
Tính ngược lại. Từ độ phân giải mong muốn suy ra độ cao bay, rồi từ độ cao suy ra diện tích phủ mỗi ảnh và số đường bay cần.
Kiểm giới hạn pháp lý. Độ cao tính ra phải nằm trong giới hạn được phép ở khu vực đó.
Độ phủ giữa các ảnh
Vì sao cần phủ. Phần mềm ghép ảnh cần thấy cùng một điểm trên mặt đất trong nhiều ảnh để tính vị trí ba chiều của nó.
Phủ dọc. Giữa các ảnh liên tiếp trên cùng đường bay. Thường đặt cao — bảy mươi tới tám mươi phần trăm.
Phủ ngang. Giữa các đường bay cạnh nhau. Thường sáu mươi tới bảy mươi phần trăm.
Khi nào cần phủ cao hơn. Địa hình có cây cối rậm, khu vực đô thị có nhà cao, bề mặt ít đặc trưng như cát hoặc nước. Nâng lên tám mươi lăm phần trăm hoặc hơn.
Cái giá của phủ cao. Nhiều ảnh hơn, bay lâu hơn, xử lý lâu hơn nhiều. Thời gian xử lý tăng nhanh theo số ảnh.
Phủ thấp quá. Phần mềm không ghép được, hoặc ghép được nhưng vùng biên có lỗ hổng và biến dạng.
Lời khuyên. Thà phủ dư còn hơn thiếu. Bay lại tốn hơn nhiều so với xử lý lâu hơn một chút.
Bay chéo bổ sung. Với công trình đứng hoặc địa hình phức tạp, bay thêm một lượt vuông góc cải thiện kết quả rõ rệt.
Điểm khống chế mặt đất
Vì sao cần. Toạ độ từ hệ định vị vệ tinh thông thường trên máy bay có sai số vài mét. Muốn bản đồ chính xác hơn thì cần điểm tham chiếu đo bằng thiết bị trắc địa.
Số lượng. Tối thiểu năm điểm — bốn góc và một ở giữa. Khu vực lớn thì nhiều hơn, phân bố đều.
Phân bố. Đều khắp khu vực và ở nhiều độ cao khác nhau nếu địa hình có chênh cao. Dồn hết vào một góc thì phần còn lại vẫn lệch.
Đánh dấu. Tấm bia có hoa văn tương phản, đủ lớn để nhận rõ trong ảnh ở độ cao bay. Kích thước tối thiểu tính từ độ phân giải mặt đất.
Đo toạ độ. Bằng máy định vị vệ tinh độ chính xác cao hoặc máy toàn đạc. Độ chính xác của điểm khống chế giới hạn độ chính xác của toàn bộ sản phẩm.
Điểm kiểm tra. Đo thêm vài điểm nhưng không dùng trong xử lý. Dùng chúng để đánh giá độ chính xác thật của kết quả.
Khi nào không cần điểm khống chế. Khi máy bay có hệ định vị độ chính xác cao tích hợp. Vẫn nên có vài điểm kiểm tra để xác nhận.
Điều kiện bay
Ánh sáng. Ánh sáng đều là tốt nhất. Mây mỏng đều còn tốt hơn nắng gắt vì không có bóng đổ mạnh.
Tránh nắng thấp. Sáng sớm và chiều muộn cho bóng dài, che mất chi tiết và gây khó cho việc ghép ảnh.
Tránh mây rải rác. Ánh sáng thay đổi giữa các ảnh làm sản phẩm ghép có mảng sáng tối không đều.
Gió. Ảnh hưởng tới độ ổn định và tới thời gian bay. Gió mạnh làm máy bay nghiêng để giữ vị trí và ảnh bị nghiêng theo.
Ở Việt Nam. Buổi sáng thường lặng gió hơn buổi chiều. Mùa khô cho điều kiện ổn định hơn.
Độ ẩm và sương. Sương mù sáng sớm làm ảnh mờ. Hơi nước ngưng trên ống kính khi máy bay từ nơi mát lên cao.
Thảm thực vật. Cây rung theo gió làm việc ghép khó hơn. Vùng cây rậm luôn là chỗ khó nhất.
Ghi lại điều kiện. Giờ bay, thời tiết, gió. Khi kết quả kém thì đây là thông tin để chẩn đoán và để rút kinh nghiệm.
Kiểm tra tại hiện trường
Đừng rời hiện trường ngay sau khi bay. Kiểm sơ bộ trước. Bay lại ngay rẻ hơn nhiều so với quay lại hôm khác.
Kiểm số lượng ảnh. So với kế hoạch. Thiếu nghĩa là có đoạn không chụp.
Kiểm ảnh nét. Xem vài ảnh ngẫu nhiên ở độ phóng lớn. Ảnh nhoè do gió hoặc do tốc độ màn trập chậm.
Kiểm độ sáng. Có ảnh nào quá tối hoặc cháy sáng không.
Kiểm điểm khống chế. Mọi bia đều xuất hiện rõ trong ít nhất vài ảnh.
Kiểm vùng biên. Đường bay có phủ hết khu vực cần không, kể cả phần rìa.
Kiểm dữ liệu vị trí. Mỗi ảnh có toạ độ đi kèm không.
Sao lưu ngay. Sang ít nhất hai nơi trước khi rời hiện trường. Mất thẻ nhớ là mất cả chuyến bay.
Câu hỏi thường gặp
Thông số nào phải chốt đầu tiên khi thiết kế chuyến bay?
Độ phân giải mặt đất — mỗi điểm ảnh ứng với bao nhiêu centimet trên mặt đất. Từ đó suy ra độ cao bay, diện tích phủ và số đường bay cần.
Khi nào cần nâng độ phủ ảnh?
Địa hình có cây cối rậm, khu vực đô thị có nhà cao, hoặc bề mặt ít đặc trưng như cát và nước. Thà phủ dư còn hơn thiếu vì bay lại tốn hơn nhiều.
Cần bao nhiêu điểm khống chế mặt đất?
Tối thiểu năm — bốn góc và một ở giữa, phân bố đều và ở nhiều độ cao nếu địa hình có chênh cao. Nên đo thêm vài điểm kiểm tra không dùng trong xử lý.
Điều kiện ánh sáng nào tốt nhất cho bay khảo sát?
Ánh sáng đều — mây mỏng đều còn tốt hơn nắng gắt vì không có bóng đổ mạnh. Tránh nắng thấp đầu và cuối ngày, và tránh mây rải rác.
Đọc thêm trong Lập kế hoạch bay và Xử lý dữ liệu bay.
